Psychoterapia
Praca i stres
Stres towarzyszy nam przez cały dzień, od rana do wieczora. Hans Selye, fizjolog zajmujący się badaniami nad stresem twierdzi, że: CAŁKOWITA WOLNOŚĆ OD STRESU, TO ŚMIERĆ!!! Badania pokazują wyraźnie, iż pewna dawka stresu jest konieczna do codziennego funkcjonowania.
Pierwszym sygnałem, że coś złego dzieje się z organizmem, bywają kłopoty z zasypianiem. Potem do nich dołączają inne niedomagania. Płaczemy bez powodu, czujemy się zmęczeni niezależnie od tego, ile pracujemy i ile odpoczywamy, mamy kłopoty z koncentracją, skupieniem uwagi, zawodzi nas pamięć. Pojawiają się bóle głowy, drażliwość. Tych objawów jest coraz więcej, stopniowo pojawiają się następne i może dlatego nie dostrzegamy ich przybywania. Dopiero kiedy osiągną pułap krytyczny, zaczynamy czuć, że jest nam „źle we własnej skórze”. Nie zawsze jeszcze rozumiemy, że znaleźliśmy się w szponach stresu. Tracimy dawną radość życia, zapał do pracy, brak wiary w siebie pojawia się w miejsce dotychczasowej pewności. Ważne jest wówczas rozpoznać źródła naszego stresu i spróbować się z nimi uporać.
Odpowiedzią organizmu na długotrwały stres związany z wykonywaniem pracy może być wypalenie zawodowe.
Wypalenie zawodowe jest stanem emocjonalnego, psychicznego i fizycznego wyczerpania, które najlepiej opisują stwierdzenia typu: „nic mi się nie chce”, „to wszystko nie ma sensu” itd. Osoby „wypalone” zazwyczaj wykonują pracę związaną z intensywnym kontaktem z drugim człowiekiem, w której muszą dbać o dobre kontakty z klientami, pacjentami itd. Największe ryzyko dotyczy takich zawodów jak: pracownicy socjalni, nauczyciele, pielęgniarki, lekarze, prawnicy, menadżerowie.
Sygnały ostrzegawcze wypalenia zawodowego to: niechęć towarzysząca wychodzeniu do pracy, uczucie przepracowania, poczucie izolacji od świata, odbieranie życia jako ciężkiego i ponurego, poirytowanie, negacja, drażliwość i brak cierpliwości w domu, częste choroby bez rozpoznawanych przyczyn, myśli o ucieczce i samobójstwie, codzienne uczucie zmęczenia i wyczerpania. Objawom tym może towarzyszyć uczucie zawodu wobec samego siebie, złość i niechęć, poczucie winy, brak odwagi i obojętność, utrata pozytywnych uczuć w stosunku do klientów, awersja do telefonów i wizyt klientów, stereotypizacja klientów, niezdolność do skoncentrowania się na klientach lub ich wysłuchania, wrażenie bezruchu, cynizm i postawa strofująca wobec klientów, wzrost tendencji do pełnienia „służby zgodnie z przepisami”, zakłócenia snu, częste przeziębienia i grypy, bóle głowy, problemy małżeńskie i rodzinne, częsta nieobecność w miejscu pracy.
Jeśli dostrzegasz u siebie wymienione wyżej symptomy możesz rozwiązać swoje problemy na psychoterapii własnej, na warsztatach automotywacji, technik relaksacyjnych, asertywności lub uczestnicząc w grupach wsparcia.
Pracoholizm to uzależnienie od wykonywanej pracy, powodujące zaburzenie równowagi życia codziennego. Dla pracoholika praca staje się sensem życia, na plan odległy schodzi rodzina, znajomi; pracoholik myśli i wykonuje czynności związane z pracą podczas dni wolnych; żyje w stresie, ponieważ wciąż ma poczucie, że czegoś nie wykonał na czas. Pracoholik nie potrafi dzielić się obowiązkami, myśli, że jedynie on sam może wykonać pracę idealnie. Pracoholikami są zwykle osoby pilne, perfekcyjne, ale i niepewne siebie, nieśmiałe, niedowartościowane. Często są to osoby ambitne, lubiące rywalizować i wygrywać, które za wszelką cenę dążą do osiągnięcia sukcesu i prestiżu społecznego. Koszty tego uzależnienia są ogromne, cierpi przepracowujący się człowiek, cierpią jego bliscy, współpracownicy i często sytuacja ta pociąga za sobą straty w zdrowiu.
Z pracoholizmu można się wyzwolić. Podczas indywidualnych spotkań z psychoterapeutą osoba uzależniona odkrywa, jak żyć szczęśliwie nie pracując tak dużo i tak się angażując, jak szanować siebie, jak odbudować relacje z bliskimi. Psychoterapia oparta jest na wzmacnianiu własnej wartości, treningach asertywności, relaksacji, walki ze stresem. Przepracowywane są również zdarzenia z przeszłości, które mogą stanowić źródło pracoholizmu.
Według Kodeksu Pracy mobbing oznacza „działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników”.
Mimo iż mobbing jest karalny, często osoby mobbowane są tak zastraszone, przytłoczone psychicznie, że nie potrafią znaleźć w sobie siły aby zaskarżyć swojego „kata”, więc koszmar tych osób często nie wychodzi na jaw. Osoby mobbowane są zazwyczaj wrażliwe, podatne na krytykę, niepewne swojej wartości, o delikatnej konstrukcji psychicznej. Osoby takie częściej popadają w depresje, nerwice lękowe, mają zaburzenia psychosomatyczne.
Terapia osoby mobbowanej polega przede wszystkim na podniesieniu własnej wartości, nauce technik asertywnościowych, nauce relaksacji, treningu walki ze stresem, rozwijaniu kompetencji społecznych. Także osoba mobbująca wymaga pomocy. Tendencja do poniżania innych ludzi, wykorzystywania ich słabości, znęcania się jest cechą charakterystyczną dla wielu zaburzeń osobowości.
Asertywność to umiejętność wyrażania swego zdania, swoich uczuć, swoich praw w sposób nie naruszający godności i praw drugiego człowieka. Człowiek nie rodzi się z asertywnością, trzeba jej się nauczyć. Asertywność jest więc umiejętnością a nie cechą osobowości. Podstawy postawy asertywnej opierają się na założeniach, które w trafny sposób sformułował Fensterheim.
- Masz prawo do robienia tego, co chcesz – do tego momentu, do kiedy nie rani to kogoś innego.
- Masz prawo do zachowania swojej godności poprzez asertywne zachowanie – nawet jeśli rani to kogoś innego – dopóki Twoje intencje nie były agresywne.
- Masz prawo do przedstawiania swoich próśb, jeśli uznajesz, ze druga osoba, może Ci odmówić.
- Istnieją sytuacje interpersonalne, w których prawa nie są oczywiste. Masz wtedy prawo do przedyskutowania tej sprawy z drugą osobą, i wyjaśnienia jej.
- Masz prawo do korzystania, ze swoich praw.
Asertywność zwiększa poczucie swojej wartości, umacnia szacunek do samego siebie i ludzi: „Jeżeli masz wątpliwości, czy dane zachowanie jest asertywne, sprawdź, czy choćby odrobinę zwiększa ono Twój szacunek do samego siebie. Jeżeli tak, jest ono asertywne. Jeżeli nie – nie jest ono asertywne.”(Fensterheim)
Warto podjąć naukę asertywności na treningach asertywności organizowanych w Strefie Zmiany.