Psychoterapia
Lęki
Fobie
Fobia to zaburzenie, którego objawem centralnym jest uporczywy lęk przed określonymi sytuacjami, zjawiskami lub przedmiotami. Osoba cierpiąca na fobię stara się za wszelką cenę unikać sytuacji wywołujących go, co utrudnia funkcjonowanie w społeczeństwie. Fobie wywołane są przez pewne sytuacje lub obiekty zewnętrzne wobec osoby przeżywającej lęk, które obiektywnie nie są niebezpieczne. Na różnego rodzaju fobie cierpi blisko 10% populacji.
Fobia charakteryzuje się przesadnymi reakcjami zaniepokojenia, pomimo świadomości o irracjonalności własnego lęku i zapewnień, że obiekt strachu nie stanowi realnego zagrożenia. I tak w zależności od obiektu może występować fobia przed pająkami (arachnofobia), małymi i ciasnymi przestrzeniami (klaustrofobia) lub dużymi, otwartymi przestrzeniami (agorafobia). Do najbardziej uciążliwych należy fobia społeczna. Bo jak np. pająków i wind można teoretycznie unikać, tak kontaktów społecznych z innymi ludźmi, normalnie funkcjonując, już nie. Najczęstszymi objawami fobii społecznej są: suchość w ustach, – rumienienie się, jąkanie się, drżenie głosu, – przyspieszone bicie serca, – zaburzenia żołądkowe, – pocenie się, – drżenie ciała. Teorii co do przyczyn fobii jest wiele. Jedne mówią o warunkowaniu klasycznym (dorosły boi się małych pomieszczeń, bo jako dziecko zamykano go za karę w komórce), o roli podświadomości i mechanizmów obronnych w kształtowaniu się reakcji fonicznej. Fobie podobnie jak lęki mogą być leczone farmakologicznie, ale lepsze rezultaty osiąga się łącząc przyjmowanie leków z psychoterapią.
Napięcie
Lęk jest to negatywny stan emocjonalny, którego źródłem jest przewidywanie przez jednostkę niebezpieczeństw płynących z otoczenia bądź ulokowanych wewnątrz organizmu. Lęk objawia się psychicznie jako uczucie niepokoju, dyskomfortu, bliżej nieokreślonego zagrożenia, zaś somatycznie przejawiać się może przyśpieszeniem pulsu, nadmiernym poceniem się, suchością w ustach, drżeniem ciała, nagłą potrzebą ucieczki lub przeciwnie niemożnością wykonania jakiegokolwiek ruchu. Uczucie lęku w ujęciu psychologicznym tym różni się od odczuwania strachu, że strach jest związany z zagrożeniem bezpośrednim, realnym, zaś lęk jest procesem wewnętrznym, psychicznym, odpowiedzią na jakiś bodziec niezwiązany bezpośrednio z zagrożeniem. Reakcja strachu w sytuacji konkretnego zagrożenia jest przystosowawcza i jest pierwszym ogniwem w procesie adaptacyjnym jakim jest reakcja na sytuację zagrożenia czyli ucieczka bądź walka. Każdy w swoim życiu przeżywał mniej lub bardziej dokuczliwe lęki, które były związane z jakimś nieprzyjemnym skojarzeniem, odległym przykrym wydarzeniem. Pojedynczy incydent nie powinien specjalnie niepokoić. Problem pojawia się wtedy, gdy lęk zaczyna dominować w życiu człowieka, gdy staje się jego integralną częścią, kiedy psychika człowieka odbiera bodźce neutralne, niezagrażające i ocenia je jako niebezpieczeństwo. Taki długotrwały stan (sam w sobie nieprzyjemny) może być zarówno objawem jak i przyczyną wielu schorzeń takich jak nerwica lękowa, depresja, różnego rodzaju fobie, Syndrom Stresu Pourazowego, zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne, zaburzenia somatyczne. W leczeniu różnego rodzaju lęków pomocne są zarówno farmakoterapia, jak i psychoterapia, która pomoże znaleźć pacjentowi rzeczywiste źródło jego lęków.
Nerwice
Zaburzenia nerwicowe zwane potocznie nerwicami są to zaburzenia psychiczne objawiające się bardzo różnorodnymi symptomami. Nerwice przejawiają się jako zespoły dysfunkcji somatycznych (zaburzenia funkcjonowania narządów wewnętrznych, zaburzenia neurologiczne, napięciowe bóle głowy, nerwobóle, zaburzenia łaknienia, zaburzenia seksualne) zaburzeń emocjonalnych (napady lęku, fobie, apatia, zaburzenia snu, labilność emocjonalne, nieadekwatne do zdarzenia reakcje emocjonalne), zakłóceń procesów psychicznych (zaburzenia pamięci i koncentracji, natręctwa myślowe) i patologicznych form zachowania (natręctwa ruchowe). W nerwicy wszystkie te elementy występują w tym samym czasie i są powiązane ze sobą wzajemnie.
Chory często zdaje sobie sprawę z absurdalności swoich objawów (m.in. natręctw) czy braku podstaw swoich objawów somatycznych. Krytycyzm wobec swoich objawów różni nerwicę od psychozy.
W przerwaniu błędnego koła nerwicowego (objawy wywołują lęk, z kolei lęk pogłębia objawy) pomocna jest psychoterapia, która pomaga zrozumieć faktyczne przyczyny zachowań nerwicowych tkwiące często w podświadomości pacjenta, dawnych wydarzeniach z dzieciństwa. Psychoterapeuta może pokazać pacjentowi jak radzić sobie ze stresem, jak go rozładowywać, gdyż stres, szczególnie ten długotrwały i ciągły jest często przyczyną zaburzeń nerwicowych.